So sánh an cung ngưu hoàng hoàn Đồng Nhân Đường với Ngưu hoàng thanh tâm nguyên Nhật Bản

Nhắc đến An cung ngưu hoàng, nhiều người Việt Nam thường liên tưởng đến những viên hoàn bọc vàng, có giá trị cao và được sử dụng trong y học cổ truyền phương Đông. Tuy nhiên, khi tìm hiểu các sản phẩm đang được kinh doanh tại Nhật Bản và Trung Quốc, có thể thấy không phải chế phẩm nào chứa ngưu hoàng cũng có cùng công thức hoặc công dụng.

Hai sản phẩm thường được đặt cạnh nhau là Ngưu hoàng thanh tâm nguyên Nichiyaku Kintan của Nhật Bản và An cung ngưu hoàng hoàn Bắc Kinh Đồng Nhân Đường của Trung Quốc.

Dù đều sử dụng ngưu hoàng và một số nguyên liệu truyền thống, nhưng đây là hai bài thuốc khác nhau.

Nguồn gốc và nhà sản xuất của hai loại thuốc

Ngưu hoàng thanh tâm nguyên Nichiyaku Kintan là chế phẩm Đông dược do Nihon Pharmaceutical Industry sản xuất tại Nhật Bản. Công thức có nguồn gốc từ các y thư cổ của Trung Quốc và Triều Tiên, trong đó có Thái Bình Huệ Dân Hòa Tễ Cục Phương và Đông Y Bảo Giám.

Dòng sản phẩm được giới thiệu tại Nhật từ năm 1969 và trải qua bốn thế hệ phát triển. Phiên bản Nichiyaku Kintan hiện nay ra mắt năm 2023, được sản xuất tại nhà máy của hãng ở Komaki, Aichi. Tại Nhật Bản, sản phẩm được phân loại là thuốc không kê đơn nhóm 2.

Trong khi đó, An cung ngưu hoàng hoàn (Angong Niuhuang Wan) là bài thuốc cổ truyền Trung Quốc được ghi nhận trong Ôn Bệnh Điều Biện, gắn với danh y Ngô Cúc Thông thời nhà Thanh. Một trong những nhà sản xuất nổi tiếng là Bắc Kinh Đồng Nhân Đường, doanh nghiệp dược phẩm lâu đời của Trung Quốc.

An cung ngưu hoàng hoàn của Đồng Nhân Đường được sản xuất dưới dạng viên hoàn mật ong, thường có lớp bọc màu vàng. Dù hình thức có điểm tương đồng, nguồn gốc bài thuốc và hệ thống chỉ định của hai chế phẩm không giống nhau.

Thành phần Ngưu hoàng thanh tâm nguyên Nhật và An cung Đồng Nhân Đường khác nhau như thế nào?

Đây là điểm khác biệt quan trọng nhất. Theo tài liệu chính thức của nhà sản xuất, Nichiyaku Kintan sử dụng công thức phối hợp 25 thành phần dược liệu.

Trong khi đó, An cung ngưu hoàng hoàn Bắc Kinh Đồng Nhân Đường có 11 thành phần theo công thức được công bố.

Đối với Nichiyaku Kintan, những thành phần đáng chú ý gồm ngưu hoàng, xạ hương, linh dương giác, nhân sâm, cam thảo, phục linh, xuyên khung, đương quy và nhiều dược liệu khác. Theo nhà sản xuất, tổng liều bốn viên trong ngày chứa 30 mg ngưu hoàng, 5 mg xạ hương và 215 mg linh dương giác.

Đối với An cung ngưu hoàng hoàn Đồng Nhân Đường, công thức gồm ngưu hoàng, bột cô đặc sừng trâu nước, xạ hương, trân châu, chu sa, hùng hoàng, hoàng liên, hoàng cầm, chi tử, uất kim và băng phiến.

Hai thành phần cần đặc biệt lưu ý là:

• Chu sa: Dược liệu khoáng vật có thành phần chính là thủy ngân sulfide.
• Hùng hoàng: Khoáng vật chứa các hợp chất arsenic sulfide.

Sự hiện diện của những nguyên liệu này không hẳn đều gây ngộ độc. Tuy nhiên, độc tính phụ thuộc vào dạng hóa học, liều lượng, độ hòa tan, khả năng hấp thu và thời gian sử dụng. Vì vậy, những chế phẩm chứa chu sa hoặc hùng hoàng cần được đánh giá an toàn chặt chẽ và không nên tự ý dùng kéo dài.

Hai sản phẩm được cấp phép với công dụng gì?

Mặc dù cùng chứa ngưu hoàng, phạm vi chỉ định của hai sản phẩm khác nhau đáng kể.

Ngưu hoàng thanh tâm nguyên Nichiyaku Kintan

Theo nhà sản xuất Nhật Bản, thuốc được sử dụng đối với những triệu chứng đi kèm tăng huyết áp, bao gồm:

• Tê tay chân.
• Cứng vai.
• Nóng bừng.
• Ù tai.
• Chóng mặt.
• Hồi hộp.
• Cảm giác nặng đầu.

Đây là những triệu chứng được ghi nhận trong chỉ định chính thức tại Nhật. Tuy nhiên, thuốc không được cấp chỉ định điều trị nguyên nhân tăng huyết áp hoặc phòng ngừa đột quỵ.

An cung ngưu hoàng hoàn Đồng Nhân Đường

Theo tờ hướng dẫn của Bắc Kinh Đồng Nhân Đường, sản phẩm được sử dụng trong hệ thống y học cổ truyền Trung Quốc với mục đích thanh nhiệt, giải độc, trấn kinh và khai khiếu. Phạm vi chỉ định truyền thống bao gồm những tình trạng có sốt cao, co giật, rối loạn ý thức, hôn mê và một số bệnh lý nặng có biểu hiện tương ứng, trong đó có đột quỵ.

Điều này giải thích vì sao An cung ngưu hoàng hoàn Trung Quốc thường được liên hệ với những tình trạng thần kinh cấp tính. Lưu ý, An cung Đồng Nhân Đường không được hiểu là thuốc uống thường xuyên để phòng tai biến ở người khỏe mạnh.

Khác biệt về quản lý thuốc và hướng dẫn sử dụng

Nichiyaku Kintan được Nhật Bản phân loại là thuốc OTC nhóm 2. Điều này có nghĩa sản phẩm có thể được cung cấp tại các cơ sở đủ điều kiện ở Nhật mà không bắt buộc phải có đơn bác sĩ.

Đối với An cung ngưu hoàng hoàn Đồng Nhân Đường, tờ hướng dẫn chính thức tại Trung Quốc yêu cầu đọc kỹ thông tin và sử dụng dưới sự hướng dẫn của bác sĩ. Do sản phẩm chứa hùng hoàng và chu sa, những vấn đề liên quan đến liều lượng, thời gian dùng và nguy cơ độc tính cần được đặc biệt chú ý.

Với hai sản phẩm, người đang điều trị bệnh tim mạch, tăng huyết áp hoặc sử dụng nhiều loại thuốc không nên tự ý thay thế phác đồ điều trị đã được bác sĩ chỉ định.

Nguồn tham khảo

1. Nihon Pharmaceutical Industry. 牛黄清心元 日薬金丹 – Thông tin chính thức, thành phần, chỉ định và hướng dẫn sử dụng.
2. Beijing Tong Ren Tang. 安宫牛黄丸 – Hướng dẫn sử dụng thuốc và công thức chính thức.
3. Effectiveness and safety of Angong Niuhuang pill in treatment of acute stroke: a systematic review and Meta-analysis. Journal of Traditional Chinese Medicine (2023).
4. Li, S. et al. (2025). Safety and efficacy of Angong Niuhuang Pills in patients with moderate-to-severe acute ischemic stroke (ANGONG TRIAL). Chinese Medical Journal, 138(5), 579–588.
5. Zhou, Y. et al. (2025). Efficacy and safety of Angong Niuhuang Pill in patients with acute ischemic stroke: A pilot randomized clinical trial. Journal of Ethnopharmacology, 353, 120231.

Lưu ý: Nội dung nhằm cung cấp thông tin đối chiếu về hai chế phẩm Đông dược, không thay thế chẩn đoán, tư vấn hoặc điều trị của bác sĩ. Người nghi ngờ đột quỵ cần được cấp cứu ngay, không tự cho uống thuốc tại nhà.